Η κυρία Σμαράγδα είναι η τελευταία, και μοναδική, μόνιμη κάτοικος του Ανάβατου που είναι εδώ για να κρατήσει το χωριό της ζωντανό. Λυπάται για το καστροχωριό που χάνεται και για τις προσπάθειες να σωθεί που πέφτουνε διαρκώς στο κενό.
Ο παππούς της γεννήθηκε στον Ανάβατο από παπαδόσογο, όπως λέει, με μακραίωνες ντόπιες ρίζες. Σαν έγινε ο μεγάλος σεισμός της Χίου και κατέστρεψε τα δύο τρίτα του νησιού, μαζί και τον οικισμό τους, έφυγαν οικογενειακώς με προορισμό την Σμύρνη. Η πλειοψηφία των κατοίκων, χάνοντας είτε τα σπίτια τους είτε τους ανθρώπους τους με την καταστροφή, ακολούθησαν την ίδια πορεία, ψάχνοντας να ξεκινήσουν μια νέα ζωή σε μέρη που είχαν πρότερα δοσοληψίες. Αλεξάνδρεια, Σύρος, Σμύρνη. Όσοι έμειναν, αφήσανε το κάστρο στην κορφή και κατέβηκαν πιο χαμηλά για να χτίσουν τα νέα τους σπίτια. Με τον διωγμό, οι γονείς της αφήνουν πίσω τους και την Σμύρνη και πηγαίνουν στον Πειραιά. Η κυρία Σμαράγδα μεγαλώνει στη Νίκαια, περνώντας τα καλοκαίρι της στον Ανάβατο και αναπτύσσοντας γι’ αυτόν στην καρδιά της μια σχέση τρυφερή.
Από μικρή ήταν επαναστάτρια. Στα δεκαεπτά της, ο πατέρας της αποφασίζει να την αρραβωνιάσει με προξενιό. Μια μέρα ο αρραβωνιαστικός πηγαίνει κλέγοντας στην μάνα της για να της παραπονεθεί πως η κόρη της τον απείλησε ότι αν επιμείνει να την παντρευτεί, το κέρατο θα πάει τέτοιο σύννεφο, που θα περάσει το φεγγάρι. Σήκωσε τότε η μάνα της χέρι και μετά από το χαστούκι που της έδωσε, η Σμαράγδα της υποσχέθηκε πως δεν θα την ξαναδεί. «Τι ήθελε η αλεπού στο παζάρι, καλά ήμουνα μόνη μου, δεν μπορούσα να μπω εγώ στον ζυγό.». Πέντε χρόνια έκανε να ξαναδεί τα μάτια των γονιών της.
Έτσι έφυγε για να ζήσει τριάντα χρόνια στην Κρήτη, στην γενέτειρα του πατέρα της. Δηλώνει πως στη ζωή της υπήρξε άνθρωπος περιπλανώμενος, γιατί δεν μπόρεσε ποτέ να συμβιβαστεί με τα πρέπει της κοινωνίας. Σπούδασε ζωγραφική ντεκόρ στην σχολή Μπενέλη της Αθήνας. Έφυγε για μερικές μέρες στην Ιταλία και κατέληξε να μείνει έντεκα μήνες. Όταν επέστρεψε και είδε πως η Αθήνα είχε αρχίσει πια να αλλάζει αποφάσισε να πάει στο Παρίσι και να ξεκινήσει εκεί μια νέα ζωή. Συνειδητοποιώντας όμως πως ο τρόπος ζωής των παριζιάνων δεν της ταίριαζε, άρχισε να ζυμώνεται μέσα της η ιδέα του χωριού της. Στα σαράντα οκτώ της πήρε την απόφασή της να γυρίσει στις ρίζες της. Σκέφτηκε πως το μόνο μέρος που δεν θα χαλάσει ποτέ ήταν για εκείνην ο Ανάβατος.
«Έχεις τόσα πολλά πράγματα να κάνεις εδώ. Υπάρχουνε πάντα πράγματα όταν θέλεις να βρεις να κάνεις. Είναι απίθανα εδώ. Έρχεται κάποια στιγμή στη ζωή σου που τα βαριέσαι τα πολλά. Όταν δεν έχεις στερηθεί τίποτα και έχεις περάσει ωραία. Εκείνοι που δεν μπορούν να ζήσουν μόνοι τους, είναι εκείνοι που δεν έχουν περάσει καλά στη ζωή τους. Ξέρεις πόσο ωραίο είναι να σηκώνεσαι το πρωί και να αντικρίζεις μέσα στο λευκό να αναδύεται το πράσινο από τα πεύκα; Ή όταν ανεβαίνει από την Ελίντα το πούσι και σκεπάζει όλο το χωριό και δεν βλέπεις ούτε την μύτη σου;».
Κείμενο: Χριστίνα Κυπαρισσά
