Το άρθρο ΝΙΚΟΣ ΑΦΙΑΝΕΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Το άρθρο ΝΙΚΟΛΑΣ ΚΟΥΝΤΟΥΠΗΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Ο τρόπος που μιλά για την Ικαρία ξεχειλίζει τρυφερότητα και αγάπη. Είναι για εκείνον ο τόπος των πιο ζωηρών αναμνήσεών του. Αναμνήσεις που τις περιγράφει με τέτοια γλαφυρότητα, λες και συνέβησαν μόλις χτες. Όποτε έρχεται πλέον, χρειάζεται πέντε ημέρες για να αφήσει την Αθήνα να φύγει από πάνω του και έπειτα αρχίζει και πάλι να λειτουργεί η μακρά διάρκεια των πραγμάτων , όπως λέει. Παρατηρεί. Πώς αλλάζει η θάλασσα, πώς αλλάζει ο αέρας και θυμάται την γιαγιά, με την αρχαία γνώση των πραγμάτων, να προειδοποιεί πως έρχεται μπουρίνι, παρότι ακόμη ο ήλιος καίει στον ουρανό, και μέσα σε λεπτά γεννιέται θεομηνία.

Η πρώτη του μνήμη, από τότε που ήταν πολύ πολύ μικράκι, περίπου ενός έτους, ήταν όταν τον άφησαν για εννέα μήνες με την γιαγιά Αντιγόνη. Αχ η γιαγιά Αντιγόνη, το Α και το Ω στη ζωή του. Εκείνη που του έμαθε αρχαία ελληνικά. Η γιαγιά Αντιγόνη, η κόρη του Γιατροκωσταντή, που πέρασε φιλολογία στην Θεσσαλονίκη και όταν ήταν να φύγει για να σπουδάσει, ξημέρωσε η 28η του 1940, και έτσι δεν έφυγε τότε. Που εν τέλει σπούδασε στην Πάντειο και ήταν ένας βαθειά μορφωμένος άνθρωπος. Που του έλεγε ένα ποίημα που τ’ αγαπούσε πολύ, τον Λύχνο. Μιμούμενος την γλυκιά φωνή της ηλικιωμένης του γιαγιάς απαγγέλει:

Πόσοι χειμώνες πέρασαν και πόσα καλοκαίρια
Και απόμεινε η αγάπη μας ολάκερη και ακαίρια
Θαρρώ πως σε πρωτόδα χθες, πως τώρα σε πρωτόδα
Πως τώρα πρωτομύρισα τα ευωδιαστά σου ρόδα
Πως τώρα πρωτοχάδεψα τα ξέπλεκα μαλλιά σου
Και τα φιλιά τ’ ατέλειωτα, φιλιά μου και φιλιά σου
Όλα είναι πρώτα αγάπη μου, σαν πρώτα μας μεθάνε
Και το στερνό μας το φιλί και εκείνο πρώτο θα ‘ναι
Τι και αν διαβαίνουν οι καιροί, τι κι αν περνούν οι χρόνοι
Παλιώνει ο λύχνος μα ποτέ το φως του δεν παλιώνει

Και σαν τέλειωνε την απαγγελία θυμάται την γιαγιά να αναρωτιέται, «Του Πολέμη είναι, του Παλαμά είναι; Δεν εθυμούμαι», πάντα ο ίδιος επίλογος!

Με το σπίτι της γιαγιάς του είναι συνδεδεμένη η ψυχή του. Όλες οι αναμνήσεις που έχει συνδέσει με αυτό το σπίτι κουβαλούν μία μυσταγωγία. Εδώ ένιωθε πάντα πως οι νεκροί είναι παρόντες με έναν τρόπο τρυφερό, παρά τρομακτικό. Τους αισθάνεται δίπλα του αγαπημένους και γεμάτους με ένα χιούμορ απέναντι στις καταστάσεις της ζωής.

Όταν χτίστηκε αυτό το σπίτι, είχε πέσει έξω ένα καράβι, ναυάγησε, και ο Γιατροκωσταντής τους κοίμησε όλους, δέκα ανθρώπους, στο σπίτι τούτο για μια- δυο βδομάδες, ώσπου να βρούνε μπάρκο για να φύγουν. Και άλλη φορά πάλι, είχε φιλοξενήσει τριάντα ανθρώπους που ξώμειναν με μια κακοκαιρία στον Εύδηλο. Αυτό το σπίτι είναι ένα σπίτι φάρος, πάντα ανοιχτός σε όσους είχαν ανάγκη τη στέγη του. Ο θείος του συνήθιζε να του λέει μια ιστορία για έναν φάρο στο μπαλκόνι του σπιτιού αυτού, που αργότερα έδωσε έμπνευση στον Κωστή για ένα από τα θεατρικά του έργα.

Τα καλοκαίρια του ήταν πάντα γεμάτα από Ικαρία. Θάλασσα, μονοπάτια, κιθάρες και φίλους. Τα Χριστούγεννα πάλι ερχόταν στην Ικαρία με φίλους και καλαντίζανε τις νύχτες με τα όργανα από σπίτι σε σπίτι. Θυμάται και μια φορά που είχε νοτιά, πήρανε τα όργανα και κάτσανε στην άκρη του λιμανιού και λέγανε τα κάλαντα στη θάλασσα και έπαιρνε ο αέρας τις φωνές τους και τους τις γυρνούσε πίσω, ν’ χαίρονται τα ίδια τους τα κάλαντα.

Μια από τις πιο ευτυχισμένες στιγμές της ζωής του, παραδέχεται πως την έζησε εδώ. Κατέβαιναν ποδαράτοι από το πανηγύρι της Ακαμάτρας με τον αγαπημένο του φίλο Γιώργο Φουντούκο, κουβαλώντας ακόμη την έξαψη από το τελευταίο Πιπέρι που είχαν χορέψει και κουβεντιάζοντας για όνειρα και κορίτσια του καλοκαιριού, ενώ η αυγή είχε πάρει να ζυγώνει. Σαν έφτασε στο σπίτι, ξάπλωσε στο πάτωμα, μιας και όλα τα κρεβάτια ήταν και πάλι κατηλλειμένα από φιλοξενούμενους, και σαν αποκοιμήθηκε, είδε την ψυχή του να βγαίνει από το σώμα και να ανεβαίνει ψηλά, σε ένα παράθυρο του σπιτιού, για να πετάξει επάνω απ’ το χωριό ευτυχής και γεμάτος, μέχρι να επιστρέψει και πάλι στο σώμα, προκαλώντας τον τελευταίο αναπαλμό της εμπειρίας που αφήνει ένα γνήσια βιωμένο πανηγύρι.

Η ιεροτελεστία κάθε πανηγυριού στην Ικαρία, ξεκινάει με την πομπή στον δρόμο προς το χορό όπως λέει. Το οτοστόπ είναι κομμάτι αυτής, και πάντα κάποιο αυτοκίνητο ή κάποιο φορτηγό με καρότσα θα βρεθεί φορτωμένο γνωστούς και αγνώστους και εκεί πάνω θα ξεκινήσουν τα προεόρτια με τραγούδι. Όταν όμως ηχήσει από μακριά η νότα απ’ το βιολί, τότε σωπαίνουν οι φωνές και ξεκινά η μυσταγωγία. Παρότι δεν πίνει αλκοόλ, μέσα στον χορό, κοιτώντας τα πλατάνια τον γεμίζει η πιο αγαπημένη του μέθη, η μέθη της ευγνωμοσύνης για την ζωή. Γιατί εκεί κρύβεται η ευτυχία, και όχι στο χρήμα, έτσι του ‘μάθαν εδώ στην Ικαρία. «Η σμέρνα δεν πλήρωσε ποτέ της νοίκι για την ξέρα, ούτε για το αιθέρα η κουφιογερακίνα. Όμως ο άνθρωπος που πάντα μεγαλοπιάνεται, είναι το μόνο ον πάνω στη γη που πληρώνει για να μένει σε αυτήν.»

Κείμενο: Χριστίνα Κυπαρισσά

Το άρθρο ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΚΗΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Το άρθρο ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΣΕΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Το επώνυμο κρατάει από τον 16 αιώνα, οι πειρατές έδεσαν τον προπάτορά της στο κατάρτι για να τον εκτελέσουν, γιατί μοίραζε κρυφά φαγητό στο πλήρωμα, όμως είχε σουρουπώσει και οι μουσουλμάνοι δεν σκότωναν μετά την δύση. Την επόμενη ημέρα με τη βοήθεια του πληρώματος, είχε λυθεί και βούτηξε στην θάλασσα να γλιτώσει και εκεί τον βρήκανε ναυαγό Ικαριώτες πειρατές που έμεναν στο Σταύλο, τον μαζέψανε και του δώσανε την αδερφή τους. Αν δεν είχε συμβεί αυτή η μυθοστορηματικά παραμυθένια ιστορία δεν θα είχε γεννηθεί η Χρύσα το ’45.

Ο Καββαδίας, τα ποιήματα της μητέρας της που ανακάλυψε μετά τον θάνατο της και το ταξίδι ψυχής ήταν η αιτία για να αρχίσει να γράφει ποίηση, όχι για να την πουλήσει αλλά για να την χαρίσει σε όποιον την έχει ανάγκη σαν πυξίδα σκέψης.

Με το εφάπαξ μιας ζωής επέλεξε να κάνει ένα ταξίδι στην Ανταρκτική που όμως δεν θα τελειώσει ποτέ αφού από τότε δεν έχει σταματήσει να ταξιδεύει σε όλον τον κόσμο ψυχή τε και σώματι. Τις περισσότερες φορές μόνη της, γιατί όπως λέει το ταξίδι είναι πέταγμα – φεύγει όχι μόνο το σώμα, αλλά και το μυαλό – είσαι σε άλλη διάσταση – είναι σαν να ξαναγεννιέσαι.

Συγκρατώ έναν στίχο της που τον έχει και στον τοίχο της σαν λάβαρο της ατομικής της επανάστασης «το μεγαλύτερο τίμημα της ελευθερίας δεν είναι η μοναξιά, είναι το στέγνωμα της ψυχής. Όποιος όμως τα καταφέρει δεν την αλλάζει με τίποτα». Και ή Χρύσα την κατόρθωσε την ελευθερία της.

Το άρθρο ΧΡΥΣΑ ΚΑΖΑΛΑ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Ενα απο τα θρυλικότερα βιολία του Αιγαίου και της Ελλάδας o Σκάτζακας έπιασε πρώτη φορά το βιολί στα 8 του.

Αυτοδίδακτος ή μαλλον είχε για Δάσκαλος του στο βιολί την Ικαρία και την ανάγκη του να εκφράσει την λυρική απλότητα και τις χαρές του τόπου του.

Στα 12 έπαιξε τον πρώτο του γάμο με ένα γαλλικό βιολί του 1800 που του χάρισε  ένας γεροντας. Το πούλησε για να πάρει  καινούριο και χρειάστηκαν 55 χρόνια για να το ξαναβρεί  τυχαία σε ένα σπίτι στο Φραντάτο.

Το αντάλλαξε με ένα άλλο και ξαναέπαιξε με αυτό σε ένα γάμο που έμελλε να είναι ο τελευταίος του. Το βιολί με το περιστεράκι που του είχε βάλει για να τον λυπηθούν και να μην του το πάρουν όταν ήταν 11 χρονών άνοιξε και έκλεισε μια ιστορία κυκλική γραμμένη από χιλιάδες πανηγύρια, αμέτρητους έρωτες και ένα σημαντικό κομμάτι της παράδοσης του Αιγαίου με τους δικούς του αυστηρούς κώδικες τιμής και φιλίας.

Τον έχουν καλέσει να παίξει σε όλο τον κόσμο. Στη Νέα Υόρκη πήγε να παίξει σε ένα χορό και τελικά έμεινε 3  μήνες, στην Κούβα πήγε να παίξει σε 3 χορούς και στον δεύτερο τον έψαχναν. Το βιολί και οι καλές παρέες που μαζεύονται γύρο του είναι η ζωη του.

Τον πλούτο μου είπε δεν τον μετράς με τα λεφτά αλλά με τοσο πόση φιλοξενία και χαρά έχεις δώσει για αυτό το σπίτι μου είναι ανοιχτό σε όλους και πάντα θα κερνάω ότι έχω, γιατί με γέννησε πλούσιο το νησί μου και το τιμάω αυτό.

“Ξύπνα Λευτέρη και άνοιξε και βάλε το βρακί σου και άνοιξε το πιθάρι σου να πιούμε από το κρασί σου.” Απόσπασμα από την αμπελοκουτσούρα.

Ένας στίχος που όσοι έχουν ζήσει ένα χάραμα στο Αιγαίο θα το έχουν τραγουδήσει χωρίς ωστόσο να γνωρίζουν ότι απευθύνεται σε έναν ζωντανό θρύλο τον Λευτέρη τον Σκάτζακα.

Η ζωή του απρόβλεπτη, απροσδιόριστη, γεμάτη ενέργεια και γοητεία σαν ένα ταξίμι που δεν τελειώνει.

Αφήγηση: Κωνσταντίνος Σοφικίτης
Επιμέλεια κειμένου: Τρύφωνας Κλης

Βίντεο: Κωνσταντίνος Σοφικίτης
Μοντάζ: Αργύρης Βαλασιάδης

Το άρθρο ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΣΚΑΤΖΑΚΑΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Ένας γνήσια ασκητικός θεματοφύλακας και ραψωδός της γνώσης και της ιστορίας του ελληνικού πνεύματος. Πονάει την άγρια ομορφιά της φύσης και την σέβεται  γιατί μόνο έτσι μπορεί να ισσοροπήσει και να νιώσει σε υπαρξιακή αρμονία.

Πιστεύει ότι όταν το θέλει ο άνθρωπος γίνεται ενέργεια που δημιουργεί και επικοινωνεί δονητικά κύματα αγάπης και αλληλοπροστασίας.

Ζει σε μια αγροικία από χώμα, ξύλο, πέτρα και φως τίποτε άλλο. Με τα διαβάσματα του και το βιολί του χωρίς ρεύμα, γιατί η αταραξία της ψυχής ξεκινάει από τα μάτια και όταν τα μάτια είναι σε ένταση ούτε το σώμα ούτε η ψυχή μπορούν να γαληνέψουν.

Το άρθρο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΣΕΤΗΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Όλα αυτά τα χρόνια, ακάματος και χαρούμενος «ήρωας» στα γεμάτα χορούς πανηγύρια της Ικαρίας, κράτησε ζωντανό τον ρυθμό του Ικαριώτικου, παρέα πάντα με τους συντοπίτες του και μια καράφα «θεϊκό» κρασί.

Σαν ναυτικός έχει κάνει κάμποσες φορές τον γύρο του κόσμου, μα πουθενά δεν βρήκε ένα μέρος με εκείνες τις τέλειες ισορροπίες που του προσφέρει το χωριό του.

Κάθε μέρα, εκεί στο Καρκινάγρι, από το ίδιο σημείο ο Αποστολής απολαμβάνει το γέρμα του ήλιου και αρκεί μια προτροπή για να ανοίξει την καρδιά του και να μοιραστεί τις ιστορίες μιας ζωής αληθινής και αυθόρμητης, όπως το χαμόγελό του.

Το άρθρο ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΔΕΛΑΠΟΡΤΑΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Γερμανική κατοχή, ομαδικές εκτελέσεις, βιασμοί, εμφύλιος, κομμένα κεφάλια, διαπομπεύσεις, αποικιοκρατία στο βελγικό Κονγκό, απαγχονισμοί αθώων ανθρώπων, πεινά, εκμετάλλευση.

Στην παιδική της ψυχή αυτά τα γεγονότα πήραν  τερατώδεις διαστάσεις  και την τραυμάτισαν βαθιά.

Από την Ικαρία, στη Μικρά Ασία, μετά στην Αραβία και από εκεί στο Βελγικό Κονγκό για να καταλήξει μετανάστρια  στην Γερμανία.

Στα 33 της σχεδόν τυφλώθηκε, έβλεπε πράγματα θολά μέσα σε ένα σκοτάδι γεμάτο αίματα.

Πήγε σε οφθαλμιάτρους σε νευρολόγους, έκανε όλες τις εξετάσεις, όμως δεν έβρισκαν καμία εξήγηση. Δεν ήταν οργανική πάθηση, ήταν ψυχική νόσος, με την πολύχρονη  βοήθεια ψυχιάτρου και μέσα από μια επίπονη “εγχείρηση ψυχής” και ανάλυση βάθους ήρθε η κάθαρση, απελευθερώθηκε ήταν εκείνη η μαγεμένη ώρα που το σκοτάδι μέσα της έγινε φως.

Αξίζει να ζεις σε αυτόν τον σκοτεινό κόσμο και πολύ μάλιστα αλλά πρέπει να αγωνίζεσαι, να παίρνεις το σκοτάδι και να το μεταμορφώνεις σε φως. Να μάθεις όχι να ξεχνάς  αλλά να συγχωρείς και να αγαπάς.

Σε όλη αυτή την επίπονη διαδρομή είχε δίπλα της το βιολί και το γράψιμο που της έδιναν το κουράγιο και την δύναμη να αντέξει. Το τελευταίο της βιβλίο το ονόμασε Ανατολή, όχι από την γεωγραφική κατεύθυνση, αλλά από τον ήλιο που ατέρμονα ανατέλλει και γεννάει φως μέσα από το σκοτάδι, όπως εκείνη.

Το άρθρο ΣΩΣΑ ΜΠΕΡΝΗ – ΠΛΑΚΙΔΑ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

«Εξωπραγματική κατάσταση, φώτα ψεύτικα, σίδερο, τσιμέντο, πλαστικά, όλα καμένα πράγματα ό,τι αγγίζεις στα σπίτια τα σύγχρονα».

Τίποτα δεν μπόρεσε να τον περιορίσει και να τον κρατήσει φυλακισμένο.

Ζει ανάμεσα στα αστέρια το νερό και το χώμα στο πετρόκτιστο σπίτι του προπάππου σε ένα χωριό της  Ικαρίας, γεμάτο καλοσύνη χωρίς παράθυρα, χωρίς πόρτες, χωρίς τίποτα που να τον περιορίζει.

Κουμαριές, ελιές, φρύγανα, βελανιδιές, βράχια άγρια και το χώμα πράσινο από την βροχή, όλα σε αρμονία και ο Τάμης γαλήνιο κομμάτι αυτής της αρμονίας και ακούραστο  σύμβολο της αγνότητας και της σοφίας.

Ενας πιστός εργάτης της ψυχής που δεν προσδοκά τίποτα γιατί είναι ελευθερος, εύχεται όμως καλή ανάσταση και ο άνθρωπος να μην περιμένει την άνοιξη και το Πάσχα, αλλά να ανασταίνεται κάθε μέρα ηθικά, ψυχικά, σωματικά.

Το άρθρο ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΒΑΤΟΥΓΙΟΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.