Το επίθετο του Φλώριου είναι Κρητικός, από τον παππού του πατέρα του, που ήταν από την Κρήτη και έπαιζε τη λύρα, απ’ τον οποίο κληρονόμησε και την αγάπη του για τη μουσική. Το παρατσούκλι του είναι Τίγρης και τούτο το κληρονόμησε από τον πατέρα του, γιατί στην κατοχή η πείνα ήταν τόση, που όταν μια μέρα κατάφεραν να κλέψουν μια γίδα, είχε πάρει ο μικρός ένα κομμάτι από το ζώο που έβραζε ακόμη, και άρχισε να το μασουλάει σχεδόν ωμό. Βλέποντάς τον τότε ένας θείος του γύρισε και είπε στο παιδί πως τρώει το ερίφιο σαν να ‘ναι τίγρης.

Από πιτσιρικάκι γράφει στίχους ο Τίγρης ο δεύτερος, και έμαθε μόνος του σαν το ‘ πιασε πείσμα να μάθει και τσαμπούνα, που κανένας από τους επαγγελματίες δεν ήθελε να του δείξει. Όποτε γινότανε κανένα γλέντι, εκείνος καθόταν δίπλα στους τσαμπουνιέριδες, να παρακολουθεί πώς φουσκώνουν το πετσί και πώς τα δάχτυλα παίζουν. Κλεινότανε μετά τα βράδια στο μιτάτο του πάνω στις ερημιές και εξασκούνταν, να μην τον ακούσει και τον κοροϊδέψει κανείς. Μέχρι που έμαθε να παίζει την τσαμπούνα και αργότερα έγινε και δάσκαλος, και στην τσαμπούνα και στο τουμπάκι. Όχι για τα χρήματα, αλλά γιατί αυτό που κάποτε αρνήθηκαν σε εκείνον, εκείνος ήθελε να το χαρίζει απλόχερα, ίσα για να βλέπει τα παιδιά να χαίρονται σαν παίζουν.

Παρέα με τον Κορρέ και τον Ψαροστέφανο έχουν γυρίσει όλο το Αιγαίο παίζοντας σε συνάξεις και συναντήσεις. Εκείνοι παίζουν μουσική, εκείνος τραγουδάει. Και όταν θέλει να δώσει στους στίχους του ρυθμό, βγάζει την φλογέρα του, που κάποτε τον ήχο της ούτε να τον ακούει δεν ήθελε, ώσπου μια μέρα ο Κορρές του χάρισε μία καλαμένια φλογέρα και έγινε εκείνη προέκταση του χεριού του. Τους στίχους του τους περισσότερους, τους κρατάει στο νου του, εκτός αυτών που θέλει μια μέρα να γίνουν τραγούδια και έχει σκοπό να τους ταχυδρομήσει σε κάποιον έμπιστο, για να μπορέσει να κατοχυρώσει έτσι τα πνευματικά του δικαιώματα άμα κανείς ποτέ τους γυρέψει για δικούς του.

Στη ζωή του έχει υπάρξει ανέκαθεν αριστερός και μία φορά έχει ερωτευτεί. Υπηρέτησε φαντάρος το 1971 και το 1972, τα δύσκολα χρόνια της Χούντας, και τότε γνώρισε και την μόνη γυναίκα που αρραβωνιάστηκε. Δεν την παντρεύτηκε ποτέ όμως, και όλο ο γάμος πήγαινε από μέρα σε μέρα γιατί δεν θέλησε να αφήσει το χωριό του σαν απολύθηκε από τον στρατό για να ζήσει στις Αθήνες, έτσι όπως το θέλαν οι δικοί της.

Φιλοσοφία λέει πως δεν έχει για τη ζωή, η ψυχή του όμως φανερώνει πως έχει βαλθεί να μείνει παιδί, ένα πειραχτήρι που χαίρεται να μαθαίνει στα παιδιά όσα έμαθε και να μαθαίνει απ’ τα παιδιά όσα έχουν να του δείξουν.

«Φωτιά να πάρει να καεί ο κόσμος δεν με νοιάζει και ο τζάδερης με το φαϊ την ώρα που θα βράζει. Πάω ν’ ανέβω στο βουνό κανείς να μη με ξέρει και από κει δεν θα κουνώ χειμώνα καλοκαίρι. Πάω ν’ ανέβω στο βουνό να ζω σαν τον αντάρτη και από ‘κει δεν θα κουνώ, ω κοινωνία σκάρτη! Πάω ν’ ανέβω στο βουνό να μη με πιάνει νόμος και από κει δεν θα κουνώ και ας είναι φόβος τρόμος. Πάω να ζω σε μια σπηλιά στην άκρια του κόσμου να μην ακούεται μιλιά μόνο ο αντίλαλός μου.»

Κείμενο: Χριστίνα Κυπαρισσά

Το άρθρο ΦΛΩΡΙΟΣ ΚΡΗΤΙΚΟΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Ήτανε δώρο για τους γονείς του, εκείνος και ο αδερφό του, αφού πέρασαν οκτώ χρόνια παντρεμένοι μέχρι να τους κάνουνε, και τότε όπως λέει, να ‘ναι ένα ζευγάρι άτεκνο ήτανε βάσανο μεγάλο και αφορμή για λόγια στο χωριό.

Ο πατέρας του Στέφανου Ψαρρά, ήταν βοσκός και με την μάνα του παντρεύτηκαν μέσα στην κατοχή, το ‘43. Ήθελε ο γιός του να μάθει γράμματα, που τόσο τα είχε λαχταρίσει και στερηθεί απ’ τη ζωή που τον έβαλε στη δουλειά μικρό παιδί σαν έχασε τα δυο του αδέρφια και ανέλαβε να φέρνει βόλτα την περιουσία της οικογένειας. Του Στέφανου όμως του άρεσαν τ’ αμπέλια, οι μπαξέδες, τ’ αρμέγματα και η βοσκή, η σπορά και ο θερισμός στα χωράφια. Για να τον ξεκόψει ο πατέρας του από τις δουλειές αυτές και να μπει στα γράμματα τον έστειλε, σαν έγινε έντεκα, στην Αθήνα σε έναν θείο του που κρατούσε μπακάλικο στη Νέα Σμύρνη.

Αργοκίνητος ο θείος, σπίρτο αναμμένο ο Στέφανος τον έβαλε να κάνει όλες τις δουλειές και πότε πότε ήταν λες και παίζει τον Χατζηχρήστο στον Μπακαλόγατο. Στην Αθήνα έκανε και πολλές άλλες δουλειές για το χαρτζιλίκι. Είχε σταθερά ένα μεροκάματο στην οικοδομή από τα δεκατέσσερά του, που έφυγε μαλωμένος με τον θείο από το μπακάλικο, και περιστασιακά έβγαζε το κατιτίς παραπάνω σιάζοντας τις καρέκλες στα σινεμά και πουλώντας στις γειτονιές πάγο.

Η Χούντα τον πρόλαβε στην πρωτεύουσα και είναι μέρες που δεν θέλει να τις θυμάται, γεμάτες ταραχή και κακό. Γύρισε στο νησί του όταν έκλεισε τα δεκαοχτώ, τότε που όλοι οι άλλοι έφευγαν για να δουλέψουν στις οικοδομές της Αθήνας. Εκείνος ήθελε όμως να επιστρέψει σε όσα αγαπημένα είχε αφήσει πίσω του, στα ζώα και στη γη δίπλα στον πατέρα του. Το πιο σημαντικό ποίημα της ζωής του, το έγραψε για αντίο σαν έχασε εκείνον, μέσα σε είκοσι στίχους αφιερωμένους στον αφέντη του, όπως τον λέει, με τον οποίο είχε μεγαλώσει μαζί ανάμεσα στη φύση και τα θαύματά της.

Έχει φωτογραφίσει όλα τα αγριολούλουδα της Νάξου και τα έχει καταγράψει με τα τοπικά τους ονόματα. Προφύλαξε είδη που κινδύνευαν να χαθούνε και εξέθεσε τις φωτογραφίες του για να μάθει καιο κόσμος στο νησί για αυτά. Έχει μπολιάσει πάνω από δέκα χιλιάδες δέντρα με παλιές και νέες ποικιλίες και έχει περισώσει όλες τις παραδοσιακές και παλιές ποικιλίες απ’ τα αμπέλια του νησιού. Η φύση είναι κομμάτι της ψυχής του και πηγή αστείρευτη της έμπνευσής του ανάμεσα στα τσαπίσματα και τα κλαδέματα.

Διηγείται τις ιστορίες της ζωής του με τον βαθειά φωνή του χωρίς να χάνει τον ήρεμο τόνο της. Κάθε μια απ’ τις ιστορίες του έχει γίνει και τραγούδι. Έπιασε τσαμπούνα από μικρό παιδί στα οκτώ του. Θυμάται πως από τα δέκα παιδιά που ήταν στο δημοτικό τότε, τα έξι ή εφτά κοπέλια παίζανε τσαμπούνα και οι δάσκαλοι τους κυνηγούσαν να τις αφήσουν μπας και μάθουν γράμματα. Έφτιαχνε μόνος του απ’ τις προβειές τουμπάκια να παίζει και μοναχός του έφτιαξε και την πρώτη του λύρα, γιατί του άρεσε η κρητική μουσική και μέσα σ’ έξι μήνες πήγαινε ήδη και στα γλέντια. Οι επαγγελματίες εκείνον τον καιρό φοβόντουσαν λέει να παίξουνε στα γλέντια, για να μην βρούνε τον μπελά τους πάνω σε κανέναν τσακωμό. Μια φορά είχε τύχει σε ένα γλέντι τρικούβερτο, που ο κόσμος δεν χόρταινε να χορεύει, ένα ολόκληρο μηνιάτικο για να μην σταματούν να παίζουν μουσική.

Σαν έμαθε να παίζει το βιολί, έγινε πρώτος και στις πατινάδες. Αν αγαπούσε κάποιο κοπέλι καμία κοπελούδα στο χωριό, τον έπαιρνε μαζί να της κάνουν πατινάδα κάτω απ’ το παραθύρι της. Ήξερε για όλα τα κοπέλια στο χωριό ποιαν αγάπαγε η καρδιά τους. Ήτανε δύσκολο τότε να πλησιάσεις το κορίτσι που σου άρεσε, η πατινάδα ήταν η μόνη λύση, γιατί μέχρι να καταφέρεις να της μιλήσεις, μπορεί οι γονείς της να προλάβαιναν να την λογοδώσουνε με κάποιον άλλο.

Όταν γνώρισε την γυναίκα του και ο λογισμός του έτρεχε όλο σε εκείνη, τον φωνάζαν στην δουλειά σαν τον βλέπαν όλο στα χαμένα. Της έγραψε τότε ένα κοτσάκι και την επήρε τηλέφωνο να της το πει. «Να δίνω με τη σκέψη μου δυο πάρτες να τη βγάνω, η μια εσένα να κλουθά και η άλλη δουλειές να κάνω.»

Η κάθε του μέρα είναι μουσική και γι’ αυτό διδάσκει ακόμη αφιλοκερδώς στα παιδιά απ’ το Φιλώτι λύρα, τσαμπούνα, τουμπάκι και βιολί. «Αγαλιάζει η ψυχή μου σαν πιάσει ένα παιδί τ’ όργανο και λαβώσει σωστά τη νότα».

Κείμενο: Χριστίνα Κυπαρισσά

Το άρθρο ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΨΑΡΡΑΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Τη γυναίκα του την γνώρισε ως κοπέλι, τότε που ‘ταν στον στρατό και της έριξε το μαντίλι να χορέψουν. Και όλο μπαίναν ανάμεσά τους άλλοι να χορέψουνε, κάνοντας το λεγόμενο Μπαρντό. Δεν έκανε πίσω εκείνος όμως, της έκανε τις καντάδες της και την πολιόρκησε πέντε χρόνια ώσπου να την παντρευτεί. Ευτυχώς ο πατέρας της τον ήθελε γαμπρό του, γιατί αλλιώς υπήρχαν και ζευγάρια που είχαν κλεφτή στην εποχή τους για να είναι μαζί. Τους χορούς στα χρόνια του τους έστηναν με τα βιολιά και την τσαμπούνα στο άψε σβήσε. Έστρωναν γύρω γύρω τα μαδέρια να καθίσουν τα όργανα και στη μέση ξεκινούσαν οι χορευτές. Και χόρευε πολύ και εκείνος όποτε δεν έπιανε την τσαμπούνα. Γιατί και η τσαμπούνα στο αίμα του τρέχει.

Οι άντρες της οικογένειάς του ήταν νταουλιάριδες, εφτά αδέρφια παίζανε όλα είτε νταούλι, είτε τσαμπούνα. Σαν ήταν νέος ξενυχτούσε μέχρι να βγει ο ήλιος χορεύοντας. Και ακόμη το ‘χει μέσα του, και παρά την κούραση των χρόνων, ακόμη θα σύρει τον χορό με κάθε ευκαιρία. Ο χορός και η μουσική ήταν εκτόνωση και αφορμή για φλερτ τότε για τους ανθρώπους. Τα ζώα είχαν απομόνωση και σκληρή δουλειά και όποτε τύχαινε πανηγύρι, κατέβαιναν οι βοσκοί απ’ τα βουνά τους και αφήνονταν στης μουσικής την χάρη. Τώρα, σαν πιάνει το βραδάκι και έχει βολέψει τα ζωντανά, κάθεται στην ησυχία και ακούει τα κουδούνια τους σαν συνοδεία με όλους τους ήχους απ’ το βουνό. Παίρνει την τσαμπούνα του και αφήνει την ψυχή του να βγει στη μελωδία της. Την ζωή του αυτή δεν την αλλάζει. Την ελευθερία και την ανεξαρτησία της βοσκοσύνης, την ζωή μαζί με τη φύση.

Κείμενο: Χριστίνα Κυπαρισσά

Το άρθρο ΛΙΟΦΑΓΟΣ ΔΕΜΕΝΕΟΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Η Σοφία και ο Μιχάλης Κριμιτζάς ζουν μαζί εξήντα χρόνια και δεν έχουν χωριστεί ούτε μια μέρα. Όποτε έπαιζε εκείνος μουσική στο μαγαζί ενός φίλου του, εκείνη πήγαινε πάντα να τόνε δει. Δεν ήταν αρκετά προχωρημένος όμως τότε ο κόσμος στο νησί, όπως λέει, και δεν τον άφησε να συνεχίσει, προτίμησε να πάει σοβατζής, που θα ‘ταν σίγουρη δουλειά, χωρίς μπελάδες και γυναίκες. Το 1977 άνοιξαν τον Ύφαλο και εκείνη μπήκε στην κουζίνα να μαγειρεύει «εξότικ», όπως λέει. Τη σάλτσα που έκανε το ρόστο της την έχει για καμάρι. Η μητέρα της ήταν μαγείρισσα πρώτη και την ζητούσαν απ’ το χωριό σε γάμους και τραπεζώματα να αναλάβει εκείνη το φαγητό. Δίπλα της έμαθε να μαγειρεύει και εκείνη αφού «Δεν μπορούσαμε εμείς να βγούμε να δουλέψουμε, έπρεπε από τον άντρα να περιμένουμε ακόμη τα λεφτά τότε, οπότε σπίτι μας καθόμασταν».

Την μουσική όμως εκείνος δεν την αποχωρίστηκε ποτέ, δεν έχει περάσει μέρα χωρίς τραγούδι και τα πρωινά την ξυπνάει ακόμη με πατινάδες. «Παλιά γνωριζόμαστε και παιρνιόμαστε, τώρα παντρεύονται και μετά τα εχαλάνε. Η νέα ζωή δεν μας αρέσει. Δεν μπορούμε με τα παιδιά μας να συνταυτιστούμε.» Τα κανόνισαν ωστόσο έτσι, ώστε να βολέψουν όλα τους τα παιδιά με τα χρήματα που δούλεψε εκείνος στην Αθήνα και τώρα ελπίζει πως θα τον βολέψουν και εκείνα όπως πρέπει, όταν έρθει η ώρα. «Ελπίζω να μου βάλουνε κανέναν τριαντάφυλλο, έναν κρίνο, κανένα στεφάνι» λέει και γελάει. Είναι γεμάτοι χιούμορ και ας κουβαλούν τις έγνοιες των παιδιών τους και τα περασμένα ογδόντα πλέον χρόνια τους. Μιλούν και πειράζονται μεταξύ τους σαν ερωτευμένοι έφηβοι με όλη την γνώση συνάμα της ηλικίας τους, μοιράζονται το κρασί και τον μεζέ τους και το μπουζούκι πάντα συνοδεύει την παρέα τους.

Κείμενο: Χριστίνα Κυπαρισσά

Το άρθρο ΜΙΧΑΛΗΣ & ΣΟΦΙΑ ΚΡΙΜΙΤΖΑ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.