Από τα δέκα του μπήκε στην θάλασσα μονάχος του ο Δημήτρης Γρύλλης, με την λάντζα που του είχε εμπιστευθεί ο πατέρας του να μεταφέρει τουρίστες. Με αυτή τη βάρκα έβγαλε τα πρώτα του χρήματα και την επούλησε στην έκτη γυμνασίου. Θυμάται στην πρώτη γυμνασίου, έγινε την ίδια μέρα μαθητής και καπετάνιος, σαν πήρε στη βάρκα του το σχολείο να πάνε εκδρομή.
Σε ένα από τα πιο αξιοπερίεργα δρομολόγια που χρειάστηκε να κάνει στη ζωή του, μετέφερε στη Λέρο ένα ζευγάρι ξένων. Ο άνδρας είχε αποβιώσει κατά τη διάρκεια της ερωτικής πράξης και έπρεπε να γίνει νεκροψία. Σε όλη τη διαδρομή η γυναίκα καθόταν αμίλητη μέσα, ενώ τον νεκρό τον είχαν σε φορείο σκεπασμένο με μια κουβέρτα στην πρύμνη. Ο γιός του Δημήτρη, γεμάτος με την παιδική περιέργεια ενός εξάχρονου, δεν είχε ξαναδεί να κουβαλάει ο πατέρας του άνθρωπο έτσι και θέλησε να μάθει τι έκανε εκεί έξω άνθρωπος ξαπλωμένος. Πήρε έναν φακό, σήκωσε την κουβέρτα και είδε τον νεκρό γυμνό, μόνο με ένα ζευγάρι κάλτσες πετσετέ. Του έκανε τόση εντύπωση που έτρεξε να πει στον πατέρα του να δέσει τον νεκρό μη φύγει στη θάλασσα έτσι γυμνός με τις κάλτσες. Λίγο κόντεψαν να τον πάρουν τα γέλια μπροστά στην άτυχη γυναίκα.

Ο Δημήτρης μεγάλωσε μέσα στη θάλασσα του νησιού του, πίσω από το τιμόνι που του εμπιστεύτηκε ο πατέρας του. Η θάλασσα ήταν γι’ αυτόν πάντα ένας τρόπος να ενώνει τους ανθρώπους και όταν μιλά γι’ αυτήν το κάνει με χαμόγελο, μα και με σεβασμό στην δύναμή της.

Κείμενο: Χριστίνα Κυπαρισσά

Το άρθρο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΥΛΛΗΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Ο ήλιος του νησιού της Αποκάλυψης είναι ζωτικής σημασίας για την ίδια, αφού όποτε ένιωθε μόνη ή θλιμμένη, έβρισκε τη θεραπεία της φέρνοντας νοερά μπροστά της τον ορίζοντα του Αιγαίου και τον ήλιο της Πάτμου. Έζησε στην Κάμπτεν της Αγγλίας για δύο-τρία χρόνια και ερωτεύθηκε και το Λονδίνο, όμως η ακτινοβολία του ελληνικού ήλιου που αντανακλούν οι Προσανατολισμοί του Ελύτη και έργα του Καζαντζάκη και του Καββαδία έχει τόσο κατοικήσει στην καρδιά της, που ήταν αδύνατο να μείνει μακριά της. Την ενέργεια που παίρνει όταν περπατάει ξυπόλητη στην Πάτμο δεν την έχει βρει πουθενά αλλού, ούτε και στην Αγγλία, παρά τις προσπάθειές της. Την ελευθερία που μπορεί να έχει στο νησί της την παρομοιάζει με φτερά μέσα στην ψυχή της, μια ψυχή που ερωτεύεται αδιαλείπτως την ομορφιά, μετουσιώνει τον κόσμο με χρώμα κι οσφραίνεται τη φύση. Μόνο στη φύση δεν θα παρέμβαινε ποτέ και δεν θα επιβίωνε σε πόλη.

Μολαταύτα, στην Αγγλία γνώρισε τον «άνδρα που ήθελε να κάνει πολλά παιδιά», όπως λέει. Εκείνη είχε τον ρόλο της head chef σε ένα κατάστημα κι εκείνος ο Ιταλός του βοηθού της, ρόλοι που πλέον έχουν αντιστραφεί, όπως λέει γελώντας. Το 2017 άνοιξε το καταφύγιο παραμυθιών της, ένα βιβλιοπωλείο με βιβλία ποίησης και παιδικά παραμύθια, όλα διαβασμένα και επιλεγμένα από την ίδια. Τον αναγνώστη υποδέχονται έξω από το παραμυθοπωλείο μια πειρατική σημαία και ως σήμαντρο κοσμοθεωρίας ρητά του Καμύ, του Καζαντζάκη και του Ελύτη. Τα παιδιά της θέλει να μεγαλώσουν στην Πάτμο για να είναι όλη η οικογένεια μαζί και γιατί τα πατινιώτικα σπίτια είναι ποίηση, όπως λέει χαρακτηριστικά. Η σχέση που έχει η Δέσποινα Μελιανού με τον τόπο είναι σχετική, αφού το μέρος αλλάζει και είναι ζωντανό. Γράφει στους τοίχους πολλά αποφθέγματα από αγαπημένους της ποιητές και συγγραφείς, για να τα διαβάζει και να μην τα ξεχνάει. Το τελευταίο απόφθεγμα που έγραψε είναι του Καμύ, όμως η φράση «μονάχα με τη δύναμή μου» του Καζαντζάκη φαίνεται να διαλέγεται περισσότερο με το είναι της.

Ο κόσμος γύρω της δεν είναι συμβατός με τον εντός της κόσμο, τον πλήρη χρωμάτων και παραμυθιών. Ειδικά όσο μεγαλώνει ο κόσμος γύρω της την μπερδεύει, γι’ αυτό και δημιουργεί τον δικό της με όποιους εκείνη θέλει. Όποτε θέλει συναντά στα όνειρά της τον David Bowie και τη Virginia Woolf, ενώ θα βρεθεί και σε μαύρες τρύπες ενίοτε, όμως πάντα εμφανίζεται κάποιος να την τραβήξει πάλι πάνω. Μια φορά, μάλιστα, ήταν ο Μάρκος Αυρήλιος. Η φωτεινή της όψη, κατάγεται από την χώρα της ποίησης όπου δεν υπάρχει αξία χωρίς δημιουργία, φαντασία, ενσυναίσθηση και εικονοπλασία. Αυτό είναι το σύμπαν στο οποίο καταφεύγει κι όποιος εισέλθει εντός του και δεν τρομάξει, θα κάνει έναν απίθανο διάλογο με τον εσώτερο εαυτό του, τον αυτοσκοπό του, την αισθητική και την ηθική του.

Το άρθρο ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΜΕΛΙΑΝΟΥ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Βρήκαν όμως και τον τρόπο να απολαύσουν αυγά, τα οποία πήγαιναν στον μπακάλη για να τους δώσει ρύζι. Το ζωηρό του μυαλό σκάρωσε μια τούμπα, ότι δήθεν έπεσαν και έσπασαν τα αυγά, κι ωσάν άλλος καρακατσάνης, τα έφαγε μαζί με την αδελφή του. Αλλά και τα χαρούπια και τους σκληρούς καρπούς που έπαιρναν μαζί τους στο σχολείο, τα φύτευαν και τα έβρεχαν για να μαλακώσουν κι ύστερα να τα φάνε. Κι όταν δεν είχαν νερό, ουρούσαν στο χώμα ώστε να μαλακώσουν έπειτα από δύο μέρες.

Ο Ματθαίος Μελιανός θυμάται τους Άγγλους να πετούν με αεροπλάνα φυστικοβούτυρο και ρύζι και τους κατοίκους του νησιού να τρέχουν να πάρουν ό,τι προλάβουν. Θυμάται, ακόμη, τον εαυτό του 10 χρόνων να υποδέχεται τα οστά του ιδρυτή της Φιλικής Εταιρείας Ξάνθου με σοροκάδα έντασης εννέα μποφόρ. Και μνήμων της ανταλλακτικής οικονομίας, θυμάται πως η μητέρα του για ένα κομμάτι αλατζά (βαμβακερό ύφασμα) και προκειμένου να ράψει με αυτόν ένα μαντηλάκι, μία τσάντα και εσώρουχα, αντάλλαξε τα σταμνάκια που είχε φτιάξει ο ίδιος με την αδελφή του. Η στεναχώρια των παιδιών ήταν τόση, που έκανε τη μητέρα τους να αγοράσει ξανά τα σταμνάκια, που ακόμη και σήμερα δεσπόζουν ενθύμια της παιδικής του βλέψης.

Σήμερα ο Ματθαίος Μελιανός γνωρίζει τα πάντα και τους πάντες σχετικά με το νησί και την ιστορία του και δύναται να σε ξεναγήσει κάνοντας παράλληλα ένα πολύ ευχάριστο και εύληπτο μάθημα ιστορίας. Είναι ο άνθρωπος που έκανε τη δυσκολία κινητήριο μοχλό χαράς και αισιοδοξίας. Είναι ο άνθρωπος που βγαίνοντας νικητής από τη δική του ιστορία, έκανε την ιστορία αγαπημένο του τομέα μελέτης.

Το άρθρο ΜΑΤΘΑΙΟΣ ΜΕΛΙΑΝΟΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Βραβεύτηκε ως ο καλύτερος λοστρόμος από τους Ροταριανούς, κι ενώ ο ίδιος αποδίδει με μεγάλη μετριοφροσύνη στη λεπτή του σωματοδομή την ικανότητά του να μπαίνει εκεί που περνάει η καδένα με την άγκυρα στα βαπόρια για συντήρηση, η γυναίκα του την αποδίδει στη γενναιότητά του. Εξάλλου, κανείς άλλος δεν ήθελε να το κάνει αυτό κι ελάχιστοι το έκαναν. Αγαπημένο του ταξίδι υπήρξε εκείνο στην Ιαπωνία, το μεγαλύτερό του διήρκησε 55 ημέρες από την Αμερική στις Ινδίες, ενώ τις πιο δύσκολες καιρικές συνθήκες τις συνάντησε στην Ανταρκτική.

Μετά την πρώτη του θαλασσινή τριαντακονταετία, ακολούθησε και μία δεύτερη, κατά την οποία, αφού έβγαλε μια σχολή για σκι, υπήρξε έπειτα δάσκαλος του σκι στην πρώτη σχολή της Πάτμου του θαλάσσιου αυτού αθλήματος. Τη σχολή αυτή την άνοιξε μαζί με τον αδελφό του κάτω από το σπίτι του στην παραλία Αγριολίβαδο, της οποίας και υπήρξε εμβληματική μορφή. Αφηγείται ως αξιομνημόνευτο γεγονός της παραλίας την εκεί άφιξη του Μπους του πρεσβύτερου, ο οποίος του ζήτησε να φωτογραφηθούν μαζί. Αφηγείται ακόμη πως η Μπάρμπαρα έκανε μπάνιο με γιατρούς και σωματοφύλακες μόνη της. Κι αν εκείνοι προστάτευαν τη μεγάλη κυρία, ο ίδιος φρόντιζε και προστάτευε την ίδια την παραλία αλλά και τους διερχομένους.

Όταν ακόμη δεν υπήρχε δρόμος παρά μονάχα μονοπάτι και χωματόδρομος, ο Μανώλης βοηθούσε όσους τυχόν χτυπούσαν, ενώ ο ίδιος κατέφθανε από το ξημέρωμα στην παραλία για να την καθαρίσει και να την στρώσει, ώστε οι επισκέπτες της να τη βρουν περιποιημένη. Ακόμη, συνετέλεσε στην ιδέα ευρεσιτεχνίας που αφορούσε στη σταθερότητα των ομπρελών με μπετόβεργες, και η οποία κατοχυρώθηκε στο κράτος. Παρά την αφοσίωσή του και την επιθυμία του για την καλύτερη εξυπηρέτηση και εντύπωση, θυμάται ότι την πλειοψηφία της παραλίας συνιστούσαν κακότροπα άτομα της «υψηλής» κοινωνίας που θεωρούσαν δεδομένο ότι δεν θα πληρώσουν.

Ύστερα από τη δεύτερη θαλασσινή του τριαντακονταετία, ασχολείται πλέον με τη γη και το ψάρεμα, απολαμβάνοντας παράλληλα και τον κήπο του, τον ωραιότερο κήπο του νησιού. Οι επί τριάντα χρόνια πελάτες του στην παραλία, πλέον τον επισκέπτονται στον ευωδιαστό του κήπο. Θεωρεί πώς ό,τι κι αν κάνει κάποιος, κάποια στιγμή θα του φανεί ανιαρό. Τα μόνα ωστόσο στα οποία δεν ένιωσε ποτέ πλήξη είναι η ενασχόληση με τον κήπο του και το ψάρεμα. Ο Μανώλης Κοκκώνης, στα 76 του χρόνια δεν έχει μόνο ευωδιαστό κήπο, αλλά και ευωδιαστή ψυχή και μάτια ρομαντικά, στα οποία έχουν μείνει ανεξίτηλα χιλιάδες ηλιοβασιλέματα. «Όλα κάποτε τελειώνουν», λέει «στο φινάλε. Η αξιοπρέπεια μένει».

Το άρθρο ΜΑΝΩΛΗΣ ΚΟΚΚΩΝΗΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Νοσηλεύεται σε νοσοκομείο της Αθήνας για 40 ημέρες και εκεί γνωρίζει τον πρώτο του έρωτα. Ένας έρωτας που έμελλε να παραμείνει ανεκπλήρωτος, και δια αλληλογραφίας να λήξει, όταν εκείνος αποφάσισε να αφοσιωθεί στις υποχρεώσεών και την μητέρα του πίσω στο νησί. 10 χρόνια μετά, η γυναίκα αυτή θα επισκεφθεί την Αμοργό, έχοντας στο πλάι της τον σύζυγό της και το ένα τους παιδί. Την στιγμή που την αντίκρισε και πάλι, ήταν σαν να φωτίστηκε ο κόσμος, και μέσα στο ψύχος αισθάνθηκε την πιο γλυκιά θερμότητα να τον κατακλύζει, όπως κατακλύζει και το πρόσωπό του ένα τεράστιο χαμόγελο καθώς το διηγείται.

Για πολλά χρόνια ο Μανώλης συνοδεύει τους συντοπίτες του στο τελευταίο τους ταξίδι ως νεκροθάφτης. Για να τους πάρει μέτρα, έμπαινε ο ίδιος μέσα στους λάκκους. “Όποιον έβαλα μέσα με τα χέρια μου, ξέρω πως έξω δεν πρόκειται να βγει!” συμπληρώνει με αρκετό χιούμορ, εξηγώντας γιατί δεν πιστεύει σε φαντάσματα και νεράιδες.

Μεγάλο του παράπονο η ανθρωπιά που έχουν οι ίδιοι οι άνθρωποι απωλέσει και εκείνου του στέρησε, όπως λέει, την αγάπη. Αν μπορούσε να γυρίσει τον χρόνο πίσω θα άλλαζε τον εαυτό του, θα εμπιστευόταν λιγότερο τους άλλους και περισσότερο τις δικές του επιθυμίες.

Το άρθρο ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΟΜΙΚΟΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.