Η μάνα του κατάγονταν από το Τρίστομο και ο πατέρας του ξεριζώθηκε από την Σύμη για να σωθεί από τον πόλεμο. Το ζαρζαβάτι που έβγαζε το περιβόλι τους έμελε να είναι η σωτηρία του μικρού Βασίλη. Οι Ιταλοί τον φρόντιζαν για να παίρνουν τα λαχανικά του, όταν οι Γερμανοί έριξαν τους άντρες ενός ολόκληρου χωριού σε ένα καΐκι για να τους πνίξουν. Η φιγούρα του ξεπροβάλει μέσα από τον μύλο και μοιάζει προέκταση του τοπίου. Ο μύλος αυτός, μαζί με τους άλλους 79 που χτίστηκαν εδώ, έθρεψαν και φιλοξένησαν τις οικογένειες που έφτασαν από την Βρουκούντα, ψάχνοντας έναν τόπο να κρυφτούν από τους πειρατές. Βγαίνει ακόμη αλεύρι από τον δικό του μύλο, και φαγητό ζεστό από το μικρό εστιατόριό του. Ήταν ο πρώτος που άνοιξε εστιατόριο στην Όλυμπο το 1984. Μια παρέα Ιταλών του έδωσε την ιδέα, όταν μια μέρα στο Διαφάνι, μάζεψαν τραπέζια από τα γύρω σπίτια και έβγαλε με την τράτα του ψάρια και καραβίδες να τους μαγειρέψει, αφού μαγαζί για φαγητό δεν υπήρχε στο χωριό. «Οι Ιταλοί ήθελαν καλό κρασί, καλό φαΐ, γυναίκες και τα ρέστα». Δεν είχε ανάγκη από δουλειά, αλλά η επιμονή τους τον έπεισε. Το ‘84 ξεκίνησε να φέρνει τουρίστες με ένα μικρό καραβάκι από την Κάρπαθο στο Διαφάνι. Όλο το καλοκαίρι είχε μεταφέρει 388 τουρίστες με 75 δραχμές εισιτήριο. Ανέβαιναν καθημερινά στην Όλυμπο περί τα 1.000 άτομα. Είχε έναν μπάρμπα που μέσα στον μύλο του είχε βάλει σε τραπέζι επάνω ένα πιάτο γεμάτο πάντα με καραμέλες. Όποιος τουρίστας έμπαινε να χαζέψει, έπαιρνε μια καραμέλα, άφηνε και το κατιτίς του. Το ένα έφερε το άλλο, και έπεισε την γυναίκα του να ανοίξουν μέσα στον μύλο της μητέρας της το εστιατόριό τους.

Τον χειμώνα, που αδειάζει το χωριό απ’ ανθρώπους, εκείνος μένει να αγναντεύει το χωριό απ’ το μικρό καμαράκι του μύλου, το δικό του μετόχι σε αυτό το ξεχωριστό βασίλειο.

Κείμενο – Αφήγηση: Χριστίνα Κυπαρισσά

Το άρθρο ΒΑΣΙΛΗΣ ΦΑΡΜΑΚΙΔΗΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Είχε αναλάβει τα φουρνέλα, τους δυναμίτες, όταν άρχισε το 1957 η διάνοιξη του δρόμου που ένωσε την Όλυμπο με το νησί. Δεν είχαν κομπρεσέρ οι εργάτες, έκανε εκείνος τις ανατινάξεις και από πίσω δούλευαν φτυαρίζοντας ολημερίς να ανοίξουν δρόμο. Ήξερε τη δουλειά και την περιοχή και οι μηχανικοί τον εμπιστεύονταν πολλές φορές στο πόδι τους. Δεν είχε όμως άδεια χειρισμού εκρηκτικών και οι ΜΟΜΑ είχαν ζητήσει να προσληφθεί στη θέση του αδειούχος. «Εγώ ήμουν ο πρακτικός, εκείνος ο αδειούχος». Ο νους του είναι κοφτερός, παρά τον έναν αιώνα που κοντεύει, και θυμάται από τη δουλειά του λεπτομέρειες και συνεργάτες με το μικρό τους και το επίθετο. Θυμάται πως λέγανε και τους Ιταλούς μηχανικούς το ‘40 που ήρθαν στο νησί κατακτητές. Με τους Ιταλούς τα πράγματα ήταν πιο εύκολα λέει, μας έδιναν δουλειά, την κάναμε και όλα καλά. Με τους Γερμανούς όλα άλλαξαν. Έπεσε πείνα, γινόντουσαν βαρβαρότητες και ο κόσμος επιβίωνε δύσκολα. Όλες οι τρίχες τους ήταν από ψείρα φορτωμένες. Βράζανε τα ρούχα στο νερό και γέμιζε η επιφάνεια ψείρα. Τρώγανε αν και όποτε βρίσκανε. Ανάμεσα στους άνδρες του χωριού από 17 έως 70 ετών, που μάζεψαν οι Γερμανοί κατακτητές σε ένα εμπάρκο, με αφορμή τις υποψίες για προπαγάνδα και αντικατασκοπεία, ήταν και εκείνος. Τους πήγαιναν λέει για το Νταχάου και αν δεν ήταν στην τύχη τους να βουλιάξει το καράβι, θα είχανε γίνει όλοι σαπούνι. Όταν κάποια στιγμή δούλευε στην Κρήτη, του πρότεινε ένας μηχανικός να τον πάρει μαζί του στην Αθήνα, αλλά εκείνος πάντα τέτοιες προτάσεις τις αρνιόταν. Δεν μπορεί να ζήσει μεσ΄ την πολιτεία, μεγάλωσε και έμεινε μια ζωή άνθρωπος του βουνού και της φύσης. Εκεί που μπορεί κάνει όσα αγαπά. Είχε και το ψάρεμα μεγάλη αγάπη, χανόταν στην θάλασσα. Έφερνε ψαροντούφεκα από την Αμερική, έβρισκε τα τελευταία μοντέλα, και όποτε άλλαζε ένα, το παλιό το χάριζε. Στη ζωή του παρά τα όσα έχει δει και έχει ζήσει, πάντα το κακό ήθελε να το παραμερίζει. Επέλεγε να σκαρώνει μαντινάδες και όσο είχε τη σύντροφό του δίπλα του, πάντα τραγουδούσε. Πρωτομερακλής και πρωτοχορευτής ήταν στην Όλυμπο και ακόμη τον ψάχνουν για να γλεντήσουν μαζί του. Απ’ όταν έχασε την σύντροφό του όμως, έχασε τον κόσμο και τώρα πια μόνος σε αυτή την ηλικία δεν του λείπει άλλο παρά «Το μυαλό μου μου λείπει. Τίποτε άλλο. Η ηλικία και τα χρόνια που φέρνουν τους γιατρούς και παίρνουν το μυαλό.»

«Κλείσε την πόρτα καφετζή τον σατανά να διώξω, να μην ακούν όσοι περνούν ότι γλεντώ απ’ όξω» (αυτοσχέδια μαντινάδα από ένα γλέντι κάποτε, σε κάποιο καφενείο της Ολύμπου)”

Κείμενο – Αφήγηση: Χριστίνα Κυπαρισσά

Το άρθρο ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΝΑΚΗΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Η Ανεζούλα είναι πλέον από τις ελάχιστες κατοίκους στην περιοχή της Αυλώνας όπου ζει όλον τον χρόνο και όπου απολαμβάνει την ανεξαρτησία της, η οποία και περιορίζεται στην Αθήνα ή την Όλυμπο που επισκέπτεται ενίοτε. Η Αυλώνα της αρέσει γιατί της δίνεται η δυνατότητα να έρθει σε επαφή με κόσμο και διότι αναπολεί το αγαπημένο της πανηγύρι στο Μεσοχώρι. Στις ελάχιστες ευχάριστες μνήμες της ανήκει και το πρώτο της γλέντι που χάρηκαν τα παιδικά της μάτια στη Βρουκούντα, πριν από περίπου 75 χρόνια. Αυτό το πανηγύρι ξεκίνησε με την ιδιωτική πρωτοβουλία μιας οικογένειας, και μόνο αργότερα έγινε κοινοτικό. Η Ανεζούλα αφηγείται και ένα θαύμα που είχε γίνει εκεί, όταν ένα παιδί έπεσε σε μια σπηλιά κι η θάλασσα το έβγαλε ζωντανό σε μια παραλία λίγο πιο μακριά, περίπου στα 500 με 600 μέτρα. Μόνο ένα θαύμα θα μπορούσε να την κάνει να ξεχάσει την επίταξη των Ιταλών στον πόλεμο όταν μαζί με τη μητέρα της μάζευε ελιές, ή να ξεχάσει την πολύχρονη ασθένεια του άντρα της, εξαιτίας της οποίας αναγκάστηκε να εργαστεί επίπονα και για τον ίδιο, αλλά και για τους ανήμπορους γονείς της που στερούνταν τα πάντα.

Κι ενώ σήκωνε χαλίκια, τσιμέντα και σίδερα από την Ανατολή ως τη Δύση σε οικοδομές στην Αθήνα, όπου «δεν έπρεπε να κοιτάς ρολόι», αλλά να δουλεύεις νυχθημερόν, ενώ εργάστηκε σε εργοστάσια, εκείνο που λύγισε τη λεοντόκαρδη φύση της ήταν η εργασία της σε νοσοκομεία και ψυχιατρεία (κλινική Καψάλα και Σισμανόγλειο – στην πτέρυγα των φυματικών το 1969). Μόλις δύο χρόνια άντεξε να βλέπει άρρωστα παιδιά κι έφυγε από το ψυχιατρείο όταν άρχισε κι εκείνη να χάνει το μυαλό της.

Η Ανεζούλα υπήρξε βράχος στην ασθένεια του άντρα της. Τη μισή της ζωή δούλευε και την άλλη μισή φρόντιζε τον άρρωστο άντρα της. Έπρεπε να βγάλει τα προς το ζην, να πληρώνει το ενοίκιο, να αγοράζει φάρμακα, αλλά και να ζήσει τους γονείς της, καθώς ο αδελφός της όταν παντρεύτηκε άνοιξε το σπίτι του κι έφυγε εκτός Καρπάθου. Κι όμως σ’ αυτόν τον αδελφό έστελνε με γράμματα μαντινάδες. Η ίδια στάθηκε, όπως λέει, συμπαραστάτης της οικογένειας. Ενθυμούμενη την ανέχεια και λειτουργώντας αναπόφευκτα συγκριτικά, λέει πως «τώρα έχουμε τα πάντα εκτός από την υγεία μας». Μια ζωή πέρασε με σκυφτό το κεφάλι. Τώρα το σήκωσε κι αναρωτιέται ποτέ πέρασαν όλα αυτά τα χρόνια. Πέφτει να κοιμηθεί και σκέφτεται συνέχεια τα βάσανα που πέρασε. «Όσο μεγαλώνεις μεγαλώνουν και τα βάσανα», λέει μελαγχολικά. Ωστόσο, δεν μετανιώνει για την φιλέταιρη και γενναιόδωρη πορεία της και πάντα λέει πως δεν θα μπορούσε ποτέ εκείνη να τρώει ψωμί γνωρίζοντας ότι η μητέρα της ή η οικογένειά της πεινάει. Παρά την πίκρα και τα παράπονα που έχουν θρονιάσει στην ψυχή της πολύπαθης Ανεζούλας, η μεγαλοψυχία της είναι εκείνη που δημιουργεί την εντύπωση πως το παιδί που βγήκε ζωντανό απ’ τη σπηλιά της Βρουκούντας χάρη στην απλόχερη σωτηρία της θάλασσας, είναι η ίδια η Ανεζούλα.

Στη μνήμη της θρονιάστηκε εξίσου και το θαύμα, ως πηγή απίθανης δύναμης.

Κείμενο- Αφήγηση: Αγγελική Ηλιοπούλου

Το άρθρο ΑΝΕΖΟΥΛΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Η πρώτη ήταν τότε που μαζί με ακόμη ένα από τα εννιά αδέρφια του, ήταν οι μόνοι από την μεγάλη οικογένειά του, που έμειναν πίσω το ‘60, όταν η ζωή στο χωριό άρχισε να αλλάζει άρδην, να γίνεται η Όλυμπος μια νεκρή πολιτεία, όπως την αποκαλεί. Η φυγή των γυναικών μαζί με τους συζύγους τους προς ένα καλύτερο μέλλον, ήταν η αρχή του τέλους, λέει.

Για εκείνον ωστόσο, ήταν μια ευκαιρία να μείνει στον τόπο του, να αφήσει τα εγγλέζικα που είχε μάθει για να πάει στις Αμερικές, και να πιάσει το μυστρί. Δίπλα σε έναν μάστορα έγινε τεχνίτης, διδάχθηκε την οικοδομή, πώς ξεχωρίζεις για κάθε μερεμέτι και εργασία πόσο νερό και χώμα κάνουν την λάσπη να κρατήσει το χτίσμα ακέραιο, αιώνιο. Τα χρήματα από την ξενιτιά που γυρνούσαν στο χωριό, ήταν για να μη ρημάξουνε τα σπίτια και οι περιουσίες των οικογενειών δια της απουσίας τους.

Οικοδόμος και φύλακας άγγελος, αφήνει το αποτύπωμα της δικής του ζωής στους τοίχους των σπιτιών που φρόντισε να μείνουν όρθια και στις ψυχές των ανθρώπων που επέλεξαν να παραμείνουν στον τόπο ετούτο.

Το άρθρο ΠΑΠΑ ΓΙΑΝΝΗΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Κουβαλά την κληρονομιά μίας οικογένειας από καταβολής κόσμου μουσικών. Ο πατέρας του, υπήρξε για εκείνον το πρότυπό του και η μεγαλύτερή του αγάπη. Μόνη του επιθυμία ήταν να παίξει όπως εκείνος, να παίξει τέλεια τις δοξαριές του, και με το χρόνια το κατάφερε, και μαζί βρήκε τον δικό του, προσωπικό δρόμο, την μουσική του, το δικό του παίξιμο.

Αγαπά πάρα πολύ την μουσική, τα καθιστά γλέντια της Καρπάθου και την ιεροτελεστία των πανηγυριών, με τις μαντινάδες που μιλούν για την ξενιτιά και την απώλεια μέσα από τον θάνατο Η Καθαρά Δευτέρα είναι η αδυναμία του, καθότι μέρα αφιερωμένη στους αγαπημένους που έχουν φύγει από τον κόσμο τούτο, μέρα που η μουσική κεντάει την ψυχή και ο στίχος βγαίνει από βαθιά.

Είναι άνθρωπος περίεργος, επαναστάτης, που όπως λέει πάντα ήθελε να ξεχωρίζει. Όταν κάποια στιγμή ζήτησε από έναν οργανοποιό να του κάνει μια λύρα ξεχωριστή, όπως εκείνος, δούλευε έναν μήνα ολόκληρο για να μπορέσει να την ξεπληρώσει. Η λύρα όμως δεν τον ικανοποιούσε, δεν είχε τον ήχο που ήθελε. Έτσι αποφάσισε να φτιάξει μια με τα ίδια του τα χέρια. Έκανε την λύρα που ήθελε. Τον ήχο, τα πατήματα, τις νότες της. Και εν τέλει δε την κράτησε, παρά την πούλησε. Φτιάχνει έως και σήμερα λύρες, καθώς αυτό του δίνει την ευχαρίστηση της δημιουργίας, ωστόσο συνεχίζει να παίζει ακόμη με την μία από τις δυο λύρες της ζωής του. «Μια λύρα για να παίξει περνάει από 40 κύματα και έπειτα είναι αρκετή για να συνοδέψει έναν λυράρη σε όλη του τη ζωή. Ο πατέρας μου γέρασε με μία μόνο λύρα. Τον ήχο της δικής μου ο κόσμος τον ξέρει και τον αποζητά, έχει γίνει και για εκείνους βίωμα, όπως είναι και για εμένα.»

Το άρθρο ΜΙΧΑΛΗΣ ΤΣΑΜΠΟΥΝΙΕΡΗΣ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.

Έχει ζήσει στιγμές γεμάτες γλέντια σε αυτό το μαγαζί, που κοντεύει σχεδόν έναν αιώνα, κρυμμένο μέσα σε αυτό το μικρό στενό. Αναπολεί τέτοιες στιγμές, που οι καρέκλες έφταναν μέχρι την πόρτα και πλημμύριζαν ως την αυλή. Τα πλακόστρωτα αντιλαλούσανε τον ήχο από τις λύρες και τις τσαμπούνες, που τον χειμώνα δεν βρίσκεται κανείς πια να παίξει.

Το ΄χει παράπονο να βλέπει το χωριό να ερημώνει. «Ετελείωσεν ο κόσμος εδώ στην Όλυμπο, δεν υπάρχει κανείς. Περνούν τα χρόνια και οι ανθρώποι πεθαίνουν. Μόνο τουρίστες το καλοκαίρι και το χειμώνα ψυχή.»

Το άρθρο ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ εμφανίστηκε πρώτα στο Marabou Project.